Biomasa widziana od strony odbiorcy energii
Dyskusja o biomasie często koncentruje się na elektrowniach, udziale odnawialnych źródeł w miksie albo dostępności surowca. Japońskie dane pokazują jednak inny, istotny również dla odbiorców w Polsce kierunek analizy: wykorzystanie drewna jako źródła energii bezpośrednio w zakładach, przede wszystkim do wytwarzania ciepła.
W okresie od stycznia do grudnia 2024 roku w Japonii działało 1327 zakładów korzystających z energii biomasy drzewnej. Nie jest to zatem wyłącznie zagadnienie dotyczące dużych producentów energii. Statystyka obejmuje miejsca, w których urządzenia energetyczne są częścią konkretnej działalności gospodarczej lub publicznej.
Szczególnie wymowna jest liczba zakładów posiadających wyłącznie kotły. Od stycznia do grudnia 2024 roku było ich 1044. To więcej niż połowa wszystkich wykazanych użytkowników, a więc dane kierują uwagę przede wszystkim na ciepło technologiczne i użytkowe, nie na samą produkcję energii elektrycznej.
Co dokładnie pokazują dane
| Zakres obserwacji | Okres | Liczba zakładów |
| Wszystkie zakłady wykorzystujące energię biomasy drzewnej | styczeń–grudzień 2024 | 1327 |
| Zakłady posiadające wyłącznie kotły na biomasę drzewną | styczeń–grudzień 2024 | 1044 |
| Zakłady przemysłu wytwórczego wykorzystujące energię biomasy drzewnej | styczeń–grudzień 2024 | 453 |
Zestawienie nie podaje w przytoczonym zakresie ilości zużytego paliwa, mocy urządzeń, uzyskanej energii ani kosztów eksploatacji. Nie pozwala więc stwierdzić, jak duże znaczenie biomasa ma w całym japońskim bilansie energii ani czy poszczególne instalacje pracują przez cały sezon.
Pozwala natomiast ustalić strukturę zastosowań. Skoro od stycznia do grudnia 2024 roku 1044 zakłady miały tylko kotły, biomasa drzewna jest w wielu przypadkach wykorzystywana jako paliwo cieplne w miejscu zapotrzebowania. Może to oznaczać ogrzewanie budynków albo dostarczanie ciepła do procesów, lecz dostępne liczby nie rozdzielają tych funkcji. Dlatego nie należy przypisywać wszystkim instalacjom jednego modelu pracy.
Przemysł jako ważny odbiorca
Od stycznia do grudnia 2024 roku z energii biomasy drzewnej korzystały 453 zakłady należące do przemysłu wytwórczego. Ta informacja uzupełnia obraz tworzony przez dane o kotłach. Pokazuje, że zastosowanie biomasy nie ogranicza się do ogrzewania obiektów niezwiązanych z produkcją.
Dla polskiej debaty istotny jest właśnie ten punkt: ocena biomasy może zaczynać się od pytania o zapotrzebowanie na ciepło w zakładzie, a nie od pytania o możliwość sprzedaży energii elektrycznej. Ciepło jest trudniejsze do przesyłania na duże odległości, dlatego znaczenie mają lokalizacja odbiorcy, sposób użytkowania urządzenia i dopasowanie dostaw paliwa do rzeczywistych potrzeb.
Japońska statystyka nie rozstrzyga, czy taki model sprawdzi się w konkretnym przedsiębiorstwie w Polsce lub gdziekolwiek indziej. Dostarcza jednak użytecznej kategorii analitycznej: osobno należy badać instalacje produkujące wyłącznie ciepło, a osobno systemy o innych funkcjach energetycznych. Łączenie ich w jedną liczbę może zacierać różnice techniczne i organizacyjne.
Jakich wniosków nie należy wyciągać
Liczba 1327 zakładów od stycznia do grudnia 2024 roku opisuje rozpowszechnienie zastosowania, ale nie jego skalę energetyczną. Mały kocioł i duża instalacja przemysłowa mogą być liczone jako dwa zakłady, mimo że ich zużycie paliwa jest zupełnie inne. Podobnie liczba 453 zakładów przemysłu wytwórczego od stycznia do grudnia 2024 roku nie mówi, które procesy korzystały z biomasy ani jaką część zapotrzebowania pokrywała.
Dane nie są również podstawą do automatycznego uznania każdego wykorzystania drewna za rozwiązanie korzystne dla środowiska. Do takiej oceny potrzebne byłyby informacje między innymi o pochodzeniu paliwa, transporcie, sprawności urządzeń i emisjach podczas spalania. W przedstawionym materiale takich parametrów nie ma.
Lekcja przydatna poza Japonią
Najważniejszym wnioskiem nie jest więc proste porównanie liczby instalacji między państwami. Japońskie dane z okresu od stycznia do grudnia 2024 roku wskazują, że biomasę drzewną warto analizować jako element lokalnego zaopatrzenia w ciepło, w tym ciepło dla przemysłu.
Dla czytelnika w Polsce oznacza to możliwość uporządkowania dyskusji: najpierw trzeba ustalić, kto potrzebuje ciepła, do czego jest ono wykorzystywane i jakie urządzenie je wytwarza. Dopiero później można badać zużycie paliwa, koszty oraz wpływ środowiskowy. Sama liczba zakładów nie daje pełnej odpowiedzi, ale pokazuje, gdzie należy szukać najważniejszych pytań.
出典
- Agencja Leśna Japonii, badanie tendencji wykorzystania energii biomasy drzewnej: https://www.e-stat.go.jp/dbview?sid=0004045593
- Agencja Leśna Japonii, badanie tendencji wykorzystania energii biomasy drzewnej — zakłady przemysłu wytwórczego: https://www.e-stat.go.jp/dbview?sid=0004045568