Polska na tle świata w statystykach energii i środowiska

Energia i środowisko w liczbach

Pokaz slajdów przedstawia pięć wskaźników energetyczno-środowiskowych Banku Światowego: emisję CO2 na mieszkańca, zużycie energii na mieszkańca, udział odnawialnych źródeł, dostęp do elektryczności i lesistość. Każdy slajd zestawia ranking krajów, wartość i miejsce Polski oraz przebieg zmian w czasie. Wszystkie liczby pochodzą z tego samego zestawu danych, co artykuł.

‹

›‖

CO2 emissions per person	174	Polska: 7,5511 t CO2 na mieszkańca, 174. miejsce na 203
Energy use per person	139	Zużycie energii w Polsce: 2646,7366 kg na mieszkańca, 139. miejsce na 179
Renewable energy share	123	Odnawialne źródła w Polsce: 15,2% końcowego zużycia energii, 123. miejsce na 212
Access to electricity	89	Dostęp do elektryczności w Polsce: 100,0% ludności
Forest area	107	Lesistość Polski: 31,0804% powierzchni lądowej, 107. miejsce na 214

Na każdym slajdzie sprawdź najpierw jednostkę i kierunek rankingu — dla emisji CO2 i zużycia energii pierwsze miejsce oznacza wartość najniższą, dla pozostałych wskaźników najwyższą. Nie porównuj miejsc ani wartości między slajdami: jednostki, liczba krajów (od 179 do 216) i rok danych są różne.

W skrócie

Wśród pięciu wskaźników energetyczno-środowiskowych Polska wypada najsłabiej tam, gdzie chodzi o emisje: emisja CO2 na mieszkańca wynosi 7,5511 t, co daje 174. miejsce na 203 kraje i terytoria przy średniej światowej 4,6933 t — czyli około 1,6 raza więcej niż świat. Zużycie energii na mieszkańca, 2646,7366 kg ekwiwalentu ropy, także przekracza wartość światową (1866,1646 kg) o mniej więcej 40%. Udział odnawialnych źródeł w końcowym zużyciu energii to 15,2% (123. miejsce na 212), poniżej średniej światowej 19,7356%, choć wyraźnie wyżej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Lesistość 31,0804% (107. miejsce na 214) plasuje kraj praktycznie dokładnie na poziomie świata (31,143%), a dostęp do elektryczności wynosi 100,0% i nie ma tu już przestrzeni na poprawę.

Źródła: Bank Światowy, World Development Indicators — EN.GHG.CO2.PC.CE.AR5, EG.USE.PCAP.KG.OE, EG.FEC.RNEW.ZS, EG.ELC.ACCS.ZS, AG.LND.FRST.ZS (https://data.worldbank.org/indicator/EN.GHG.CO2.PC.CE.AR5).

Najnowsza wartość wskaźnika wiodącego

Wskaźnikiem otwierającym zestawienie jest emisja CO2 na mieszkańca. Dla Polski wynosi ona 7,5511 t (dane za 2024 r.), co odpowiada 174. pozycji wśród 203 krajów i terytoriów. Kierunek tego rankingu trzeba odczytać uważnie: pierwsze miejsce zajmuje kraj o najniższej emisji (Nauru — 0,0 t), więc wysoki numer oznacza wysoką emisję. Innymi słowy, tylko 29 krajów i terytoriów w zestawieniu ma wartość wyższą niż Polska. Wobec wartości światowej 4,6933 t polski wynik jest o około 2,86 t wyższy, czyli mniej więcej 1,6-krotnie większy.

Źródło: Bank Światowy, World Development Indicators — „Carbon dioxide (CO2) emissions excluding LULUCF per capita (t CO2e/capita)", EN.GHG.CO2.PC.CE.AR5, https://data.worldbank.org/indicator/EN.GHG.CO2.PC.CE.AR5

Czoło i koniec stawki

Na końcu o najniższych emisjach stoją Nauru i Tuvalu (0,0 t), Guam i Mikronezja (po 0,0018 t), a dalej Somalia (0,0455 t) i Demokratyczna Republika Konga (0,0568 t) — są to w większości małe wyspy oraz kraje o niskich dochodach. Na przeciwnym krańcu znajdują się Palau (82,8426 t), Katar (47,3322 t), Bahrajn (23,9 t), Kuwejt (23,6727 t), Brunei (20,2427 t) i Trynidad i Tobago (19,5811 t), a więc gospodarki naftowo-gazowe i bardzo małe terytoria. Polska ze swoimi 7,5511 t leży po stronie krajów emitujących powyżej średniej światowej, ale od tej czołówki dzieli ją dystans od trzykrotnego (wobec Brunei) do jedenastokrotnego (wobec Kataru). Bardzo podobny układ widać w zużyciu energii: najwyższe wartości mają Katar (16 343,0404 kg), Islandia (15 996,6796 kg) i Trynidad i Tobago (10 590,4282 kg), najniższe — Lesotho (9,7273 kg) i Timor Wschodni (60,7032 kg); Polska z 2646,7366 kg zajmuje 139. miejsce na 179, czyli ma 40 krajów przed sobą po stronie wyższego zużycia.

Źródła: Bank Światowy, World Development Indicators — EN.GHG.CO2.PC.CE.AR5 oraz „Energy use (kg of oil equivalent per capita)", EG.USE.PCAP.KG.OE, https://data.worldbank.org/indicator/EG.USE.PCAP.KG.OE

Jak to się zmieniło w ciągu dekady

Emisja CO2 na mieszkańca w Polsce wynosiła 8,2831 t w 2013 r., rosła do 8,6958 t w 2017 r., po czym po odbiciu do 8,7615 t w 2021 r. spadła do 7,6498 t w 2023 r. i 7,5511 t w 2024 r. W porównaniu z 2013 r. daje to spadek o 0,732 t (około 9%), a względem szczytu z 2021 r. — o 1,2104 t (około 14%). Zużycie energii przeszło podobny cykl: 2567,1821 kg w 2013 r., maksimum 2920,1135 kg w 2021 r., a następnie 2646,7366 kg w 2024 r.; wobec 2013 r. jest to jednak nadal wzrost o 79,5545 kg (około 3%). Udział odnawialnych źródeł zwiększył się z 9,5% w 2010 r. do 15,2% w 2021 r., czyli o 5,7 punktu procentowego (około 1,6 raza), przy czym po 16,1% w 2020 r. seria kończy się nieco niżej. Lesistość rosła powoli i regularnie — z 30,5839% w 2012 r. do 31,0804% w 2023 r., czyli o niecałe pół punktu procentowego. Dostęp do elektryczności pozostaje na poziomie 100,0% w całym okresie od 2012 r.

Źródła: Bank Światowy, World Development Indicators — EN.GHG.CO2.PC.CE.AR5, EG.USE.PCAP.KG.OE, „Renewable energy consumption (% of total final energy consumption)" EG.FEC.RNEW.ZS, „Access to electricity (% of population)" EG.ELC.ACCS.ZS, „Forest area (% of land area)" AG.LND.FRST.ZS

Porównanie z krajami o zbliżonym profilu

W emisjach CO2 na mieszkańca Polska (7,5511 t) plasuje się poniżej USA (13,6196 t), Korei Południowej (11,3623 t) i Chin (9,3151 t), bardzo blisko Japonii (7,8424 t), ale powyżej sąsiednich Niemiec (6,944 t, o około 9%) oraz zdecydowanie powyżej Wielkiej Brytanii (4,2241 t) i Francji (4,0036 t) — wobec Francji jest to niemal dwukrotność. W zużyciu energii obraz jest odwrotny: 2646,7366 kg to mniej niż w Niemczech (2824,5901 kg), Chinach (2850,9415 kg), Japonii (3005,899 kg) i Francji (3184,7895 kg), a znacznie mniej niż w Korei Południowej (5438,7904 kg) i USA (6359,4398 kg); więcej zużywa Polska jedynie od Wielkiej Brytanii (2071,0233 kg). Pod względem udziału odnawialnych źródeł 15,2% to tyle samo co w Chinach, mniej niż w Niemczech (17,6%) i Francji (16,2%), ale więcej niż w Wielkiej Brytanii (12,2%), USA (10,9%), Japonii (8,8%) i Korei Południowej (3,6%). Lesistość 31,0804% jest zbliżona do niemieckiej (32,6789%) i francuskiej (32,4765%), wyższa niż chińska (24,0319%) i brytyjska (13,2907%), lecz daleka od Japonii (68,3958%) i Korei Południowej (64,1086%). Dostęp do elektryczności wynosi 100,0% we wszystkich tych krajach, więc różnice miejsc w rankingu nie mają tu znaczenia.

Źródła: Bank Światowy, World Development Indicators — EN.GHG.CO2.PC.CE.AR5, EG.USE.PCAP.KG.OE, EG.FEC.RNEW.ZS, AG.LND.FRST.ZS, EG.ELC.ACCS.ZS

Jak czytać te liczby

Emisja CO2 liczona jest z wyłączeniem sektora LULUCF (użytkowanie gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwo) i dzielona przez liczbę ludności; jest to ujęcie produkcyjne, więc emisje powstałe przy wytwarzaniu towarów importowanych nie są przypisywane krajowi, który je zużywa. Zużycie energii wyrażono w kilogramach ekwiwalentu ropy w ujęciu podaży energii pierwotnej — na jego poziom silnie wpływają struktura gospodarki, klimat i warunki geograficzne. Udział odnawialnych źródeł odnosi się do końcowego zużycia energii i bywa wysoki w krajach o niskich dochodach, gdzie duże znaczenie ma tradycyjna biomasa (drewno, węgiel drzewny) — stąd w czołówce Demokratyczna Republika Konga (96,3%) czy Somalia (95,4%). Lesistość mierzona jest jako odsetek powierzchni lądowej, więc to samo 31% znaczy co innego w kraju rozległym i w małym. Warto też pamiętać, że kierunek rankingu jest różny: dla emisji CO2 i zużycia energii pierwsze miejsce oznacza wartość najniższą, a dla odnawialnych źródeł, lesistości i dostępu do elektryczności — najwyższą. Skrajne wartości, takie jak Palau (82,8426 t), Nauru czy Tuvalu (0,0 t) albo Islandia (15 996,6796 kg), dotyczą bardzo małych krajów i terytoriów lub szczególnych uwarunkowań energetycznych i nie powinny być czytane wprost jako „rekordy świata". Dane pochodzą z różnych lat: CO2 i zużycie energii za 2024 r., dostęp do elektryczności i lesistość za 2023 r., a dla odnawialnych źródeł seria kończy się na 2021 r. — nie jest to więc zestawienie z jednego roku. Wszystkie wielkości są szacunkami korygowanymi na potrzeby porównań międzynarodowych i podlegają corocznym aktualizacjom, dlatego pojedyncze różnice rzędu dziesiątych części jednostki należy traktować ostrożnie.

Źródła: Bank Światowy, World Development Indicators — EN.GHG.CO2.PC.CE.AR5, EG.USE.PCAP.KG.OE, EG.FEC.RNEW.ZS, EG.ELC.ACCS.ZS, AG.LND.FRST.ZS (https://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.FRST.ZS)

Emisja CO2 na mieszkańca na mapie i na wykresach

Na początku tabeli stoją Nauru i Tuvalu (0,0 t) oraz Guam i Mikronezja (0,0018 t), na końcu Palau (82,8426 t), Katar (47,3322 t) i Bahrajn (23,9 t). Polska mieści się między nimi, bliżej krajów o emisji wyższej niż światowa.

Słupki pokazują, jak duży jest dystans do czołowych emitentów — Katar ma wartość ponad sześciokrotnie wyższą niż Polska. Linia trendu opada z 8,7615 t w 2021 r. do 7,5511 t w 2024 r., a mapa wskazuje skupienie najwyższych wartości w gospodarkach naftowych.

Porównaj kraje

Zużycie energii na mieszkańca

Najniższe wartości mają Lesotho (9,7273 kg), Timor Wschodni (60,7032 kg) i Gwinea Bissau (65,4727 kg), najwyższe Katar (16 343,0404 kg) i Islandia (15 996,6796 kg). Polska plasuje się powyżej Wielkiej Brytanii (2071,0233 kg), a poniżej Niemiec (2824,5901 kg).

Rozpiętość słupków jest ogromna: między Lesotho a Katarem różnica jest tysiąckrotna. Linia trendu rośnie z 2567,1821 kg w 2013 r. do 2920,1135 kg w 2021 r., po czym spada do 2646,7366 kg w 2024 r.

Udział energii odnawialnej

Czołówkę tworzą kraje o niskich dochodach: DR Konga (96,3%), Somalia (95,4%) i Liberia (92,8%), a koniec stawki to Katar, Bahrajn i Brunei (0,0%). Polska leży pośrodku, blisko Chin (15,2%) i Francji (16,2%).

Słupki pokazują, że wysoki udział odnawialnych źródeł występuje zarówno w krajach z tradycyjną biomasą, jak i w części Europy. Linia trendu rośnie z 9,5% w 2010 r. do 16,1% w 2020 r. i kończy się na 15,2% w 2021 r.

Dostęp do energii elektrycznej

Tabela na górze zawiera dziesiątki krajów z identycznym wynikiem 100,0%, od Albanii po Bahrajn. Na końcu stoją Sudan Południowy (5,4%), Burundi (11,6%) i Czad (12,0%) — to tam widać rzeczywiste różnice.

Wykres słupkowy jest niemal płaski w górnej części i gwałtownie opada dopiero przy krajach Afryki Subsaharyjskiej. Linia trendu dla Polski to prosta na poziomie 100,0% przez wszystkie lata od 2012 r.

Powierzchnia lasów (% powierzchni lądu)

Najwyższą lesistość mają Surinam (94,4476%), Mikronezja (92,1571%) i Gabon (91,1824%), najniższą Katar, Monako i Gibraltar (0,0%). Polska sąsiaduje w tabeli z Niemcami (32,6789%) i Francją (32,4765%).

Słupki rozciągają się od zera do ponad 94%, bo wskaźnik zależy od powierzchni i klimatu kraju. Linia trendu rośnie bardzo równomiernie, z 30,5839% w 2012 r. do 31,0804% w 2023 r., czyli o niecałe pół punktu procentowego.